Topsy-turvy

Topsy-turvy należy do szmacianych lalek folklorystycznych, można o niej przeczytać m. in. tutaj. Moja to 3-złotowe znalezisko z lumpeksu.

topsy4Charakterystyczną cechą lalek topsy-turvy jest podwójna zawartość. Tradycyjnie lalka przedstawia jedną postać o jasnej skórze i drugą o ciemnej. Badacze kultury nie mają jednego wspólnego stanowiska w temacie dokładnego przeznaczenia lalki. Domniemuje się, że były to lalki robione przez matki czarnskórych dzieci, które chciały się bawić lalkami o jasnej karnacji, ale nie było im wolno. W niepewnej sytuacji lalkę można było odwrócić na czarnoskórą stronę. Przypuszcza się, że lalki te były robione dla dzieci niewolników i/lub młodych panienek, by lalki tych ostatnich miały służbę. Można zatem powiedzieć, że topsy-turvy to swego rodzaju relikt i produkt rasizmu, ideologii, której kompletnie nie rozumiem.

W późniejszym okresie postaci były zestawiane na zasadzie biała panienka i czarna mamka. Moje pierwsze skojarzenie z topsy-turvy również podążyło ku południowym stanom Ameryki – dla mnie to wyobrażenie Scarlett i jej mamki Mammy.

006-Gone-with-the-Wind-1939-Mammy-Holds-Scarlett-BackProfesor Kimberly Wallace-Sanders, amerykańska humanistka zajmująca się m.in. relacjami kulturowymi w okresie niewolnictwa, przypuszcza, że podwójna lalka miała przygotowywać małe niewolnice do roli podwójnej matki – własnego ciemnoskórego dziecka i mlecznego białego wychowanka. Możliwość bawienia się na raz tylko jedną lalką odbijała rzeczywistość, w której na raz można było zajmować się tylko jednym z dwójki dzieci. Na tym przykładzie po raz kolejny można przekonać się, że lalka jest znakiem swoich czasów.

A oto moja Scarlett i Mammy:

topsy

topsy1

scarlett

topsy3

topsy2Trafił mi się naprawdę piękny egzemplarz, czysty i bez uszkodzeń. Obie postaci są wykonane starannie i szczegółowo. Metek i innych oznaczeń brak. Środek wypchany najprawdopodobniej trocinami.

Więcej o topsy-turvy można przeczytać tutaj: http://www.historicalfolktoys.com/catcont/4716.html

Dla tyck, którzy mieliby ochotę uszyć własną: http://www.mybookezzz.com/topsy-turvy-doll-pattern/

źródła: wikipedia